درس ۱
چرا اوضاع سیاسی ایران در آستانه تشکیل حکومت صفوی (درابتدای قرن ۱۰ ه.ق)آشفته بود؟
زیرا حکام و سلسله های محلی متعددی بر قسمت های مختلف ایران، حکومت می کردند که با یکدیگر در جنگ و رقابت بودند. (مثل حکومت آق قویونلو )
موسس سلسله صفوی که بود وی از نوادگان چه کسی بود؟
- شاه اسماعیل صفوی (در سال ۹۰۷ه. ق)
- او نو اده ی شیخ صفی الدین ارد بیلی بود
مهم ترین اقدامات شاه اسماعیل اول صفوی پس از تاج گذاری در تبریز چه بود؟
- رسمیت بخشیدن به مذهب تشیع بود .
- حکومت های محلی را از میان برداشت
- سراسر ایران را متحد ر یکپارچه کرد .
جنگ چالدران بین کدام کشورها روی داد ؟کدام کشور شکست خورد؟
- میان ایران وعثمانی در محلی به نام چالدران (نزدیک شهر خوی)
- ایران شکست خورد .
دلایل اصلی شکست صفویان در جنگ چالدران چه بود ؟
- انتخاب شیوه ی رزمی نامناسب توسط فرماند هان سپاه صفوی و استفاده ی ارتش عثمانی از تفنگ و توپ که ایرانیان فاقد آن بودند .
- حکومت صفوی در آغاز سلطنت شاه تهماسب با چه مسائل ومشکلاتی روبرو بود؟
به دلیل خودسری فرماند هان نظامی اوضاع داخلی آشفته شد و تجاوز از بکان و عثمایان به مرزهای ایران شرایط را بدتر کرد! اما شاه تهماسب پس از سامان بخشیدن به وضع داخلی، از بکان را شکست داد و سپس حکومت عثمانی را به صلح با ایران وادار کرد.
- شاه عباس پس از به قدرت رسیدن چگونه اوضاع داخلی و خارجی را سروسامان داد؟
او ابتدا نابسامانی های داخلی را برطرف کرد و سپس به دشمنان خارجی پرد اخت: به طوری که ابتدا به از بکان چنان ضربه ای وارد آورد که تقریبا برای همیشه خطر تجاوز آن ها به مرزهای ایران رفع شد. سپس به سرعت به جنگ عثمانی رفت و طی چندین نبرد شدید، مناطق اشغالی را آزاد کرد و بغداد را نیز به تصرف دردرآورد.
علل همکاری نظامی انگلستان با حکومت صفوی علیه پرتفالی ها چه بود؟
الف) رقابت سیاسی، نظامی و تجاری انگلستان با پرتغال
ب) تمایل انگلستان برای اخذ (گرفتن) امتیاز تجاری از ایران
مهم ترین عوامل ضعف و انحطاط حکومت صفوی کدامند؟
۱ _ بی کفایتی و ضعف شاهان صفوی پس از شاه عباس او ل
۲ _ اختلاف و ناسازگاری میان صاحبان مقام های اداری و نظامی
۳ _ دخالت های ناروای اعضای حرمسرا (زنان و خواجه سرایان) در امور حکومتی
۴_ نابسامانی اوضاع اقتصادی به سبب کاهش تولید داخلی، افت صادرات و افزایش واردات
- اخراج پرتغالی ها از سواحل وجزایر ایرانی چگونه صورت گرفت ؟
سپاه صفوی جزیره ی بحرین و بندرعباس را پس از یک قرن اشغال، آزاد کرد و با کمک کشتی های انگلستان پرتغالی ها را از اصلی تر ین پایگاه آنان در منطقه ی خلیج فارس، یعنی جزیره ی هرمز، بیرون راند.
- حكومت صفوی توسط ........... بنیان نهاده شد. شاه اسماعیل
دوران زمامداری ................... اوج شکوفایی اقتصادی حکومت صفوی است .
شاه عباس اول
گزینه های مرتبط
* رسمیت بخشیدن به مذهب تشیع – شاه اسماعیل
* بیرون راندن پرتغالیها از هرمز – شاه عباس اول
* تسلیم تاج وتخت به افغانهای شورشی -- شاه سلطان حسین
اوج شکوفایی سیاسی و اقتصادی ایران در دوره کدام پادشاه صفوی بود؟
زمان شاه عبامی او ل
سلسله صفوی چگونه ودر زمان کدام پادشاه صفوی سقوط کرد؟
درزمان شاه سلطان حسین
گروهی از افغانها به رهبری محمود افغان در قندهار شورش کردند و پس از قتل حاکم آن شهر ، راهی اصفهان پایتخت صفوی شدند و آن شهر را به محاصره درآوردند. سرانجام ، شاه سلطان حسین تاج و تخت را به محمود افغان تحویل داد.
نکات تکمیلی درس یک
دوره صفوی
- هم زمان با تأسیس حکومت صفوی ، کشورهای اروپای به تازگی در مسیر استعمار گری گام نهاده بودند.
- هم زمان با تأسیس حکومت صفوی ، پرتغالی ها با سو استفاده از اوضاع پریشان ایران، جزیره ی هرمز را اشغال کردند.
- اسماعیل صفوی پس از پیروزی بر حاکم آق قویونلو و تصرف تبریز در سال ۹۰۷ ه. ق، حکومت صفوی را بنیان نهاد .
- شیخ صفی در دو قرن پیش تراز اسماعیل، سلسله ی طریقت` صوفیانه ا ی را در ارد بیل به وجود آورد که پس از مرگ او توسط نوادگانش رهبری می شد . طریقت آنان، پیروان شیعه مذهب پر وشور زیادی داشت که همواره گوش به فرمان رهبر خویشی بودند از این رو، اسماعیل توانست با پشتیبانی آنان به سلطنت برسد .
- حکومت از بکان به عنوان همسایه ی شرقی وامپراتوری عثمانی در غرب ایران از تشکیل حکومت قدر تمند صفوی ناخشنود بودند.
- پس از شاه اسماعیل، فرزندش تهماسب به سلطنت رسید .
شاه عبامی او ل در دوران سلطنت خود، اقدامات زیادی برای توسعه ی اقتصادی و گسترش تجارت داخلی و خارجی انجام داد.
در زمان شاه عباس او ل ، روابط سیاسی و بازرگانی ایران با کشورهای اروپایی توسعه یافت.
- مرگ شاه عباس او ل، پایان عصر طلایی و آغاز ضعف ر انحطاط حکومت صفوی بود.
- بعداز شاه عباس او ل، چهار پادشاه بر تخت شاهی نشستند که یکی ازدیگری، ضعیف تر نالایق تر بودند.
درس۲
قزلباش ها که بودند؟
هفت قبیله ی بودند که تا دوران شاه عباس اول، قدرت سیاسی و نظامی زیادی داشتند، اما شاه عباس اول با انجام اصلاحاتی، از قدرت آنان کاست.
جامعه عصر صفوی از چه گروه هایی تشکیل می شد؟
شهرنشینان حدود ۱۵ درصد کل جمعیت کشور
روستاییان بیش از نصف جمعیت کشور
کوچ نشینان در حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد کل جمعیت کشور
زندگی کشاورزان ایرانی در دوره ی صفویه در مقایسه با کشاورزان اروپایی چگونه بود؟
به گفته سیاحان اروپایی ، کشاورزان ایرانی ازنظرتغذیه وپوشاک وضع بهتری نسبت به کشا ورزان اروپایی داشتند.
زمینه ها وعوامل رونق وشکوفایی علم وهنر در عصر صفوی کدامند ؟
(در سایه ی کدام عوامل بازار علم و دانش و هنر رونق گرفت؟)
ثبات سیاسی، آرامش اجتماعی و شکوفایی اقتصادی
مهمترین کالاهای صادراتی عصر صفوی را نام ببرید:
محصولات کشاورزی و دامی از جمله ابریشم ، غلات و خشکبار
اصلی ترین شرکای ایران در دوره ی صفوی کدام کشورها بودند؟
هند، عثمانی، ا نگلستان و پرتغال
معروف ترین دانشمندان وعالمان ، فیلسوفان و فقیهان عصر صفوی را نام ببرید:
میرداماد، ملا صدرا ، شیخ بهایی و علامه ی مجلسی
معروفترین هنرمندان عصر صفوی را نام ببرید
در عرصه ی هنرهای نقاشی، کاشی کاری و خوش نویسی کمال الدین بهزاد، علیرضا عباسی و میرعماد
چه عواملی در شکوفا یی تجارت تاثیر مهمی گذاشت ؟
ساخت یا بازسازی راه ها ر کاروان سراها
نکات تکمیلی درس ۲
دوره صفوی
- جمعیت ایران در دوره صفوی کمتر از ۱۰ میلیون نفر بودند
- جمعیت ایران در سه بخش شهری ، روستایی و کوچ نشینی می زیستند.
- شهرنشینان حدود ۱۵ درصد کل جمعیت کشور را تشکیل می دادند
- که عده ی زیادی از شهرنشینان ساکن اصفهان، پایتخت صفویان، بودند.
- حدود ۹۰شهر دارای برج و بارو در قلمرو صفریه وجود داشت.
- روستاییان بیش از نصف جمعیت ایران را به خود اختصاص می دادند.
- روستاییان تقریباً در ۴۰ هزار روستای بزرگ و کوچک زندکی می کردند .
- بیشتر دسترنج کشاورزان به جیب ما لکان بزرگ و حکام و ماموران حکومتی می رفت
- کوچ نشینان در حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد کل جمعیت ایران بودند.
- فعالیت های اقتصادی ایران در دوره ی صفریه بر کشاورزی، دام پروری، صنایع دستی و تجارت استوار بود .
- کشاورزی مانند دوران گذشته پایه و اساس اقتصاد بود .
- کشاورزان ایرانی حتی بیش تر از نیاز داخلی، محصول تولید می کردند که اضافه ی آن صادرمی شد.
- کوچ نشینان بیش تر به دامداری اشتغال داشتند .
- صنایع دستی نیز در میان جمعیت کوچ نشین و یکجانشینی (شهری و ورستایی ) رونق داشت .
- تجارت داخلی و خارجی ایران در دوره ی صفوی به ویژه در عصر شاه عباس اول گسترش زیادی پیدا کرد .
- عمده ی تجارت خارجی در انحصار شاه عباس اؤل بود
- ادویه، پارچه و قند نیز مهم ترین کالاهای وارداتی در دوره صفوی را تشکیل می دادند .
- مالیات اصلی ترین منبع درآمد حکومت بود که از زمین های زراعی و دام ها گرفته می شد .
- فعالیت های تجاری و پیشه وری نیز مشمول عوارض خاص خود بودند .
- دوره ی صفویان یکی از دوره های درخشان علم، هنر و معماری ایران است.
- ذوق و مهارت ایرانیان در معماری نیز در دوره صفوی شکوفا شد وآثار ارزشمند معماری متعددی خلق شد که برجسته ترین آنها میدان نقش جهان، کاخ چهل ستون و سی وسه پل اصفهان و بارگاههای امامان شیعه (ع) در شهرهای مشهد، کربلا و نجف است.
درس ۳
کریم خان زند به جای عنوان پادشاه لقب ................. را برای خود برگزید. وکیل الرعایا (نماینده مردم)
شهر ............ پایتخت زندیه بود. شیراز
اوضاع سیاسی ایران را بعد از سقوط اصفهان به دست افغانها شرح دهید.
اوضاع ایران کاملاً پریشان و به شدت در معرض هرج ومرج و خطر تجزیه قرار گرفت.روسیه مناطق شمالی و عثمانی غرب و شمال غرب ایران را اشغال کردند. جزایروسواحل جنوبی ایران نیزمورد تجاوز و دستبرد افراد برخی قبایل عرب قرار گرفت.در داخل کشور نپز تعدادی از حکام و سر ان قبایل مدعی استقلال شدند .
نادر چگونه به سلطنت رسید.؟
تلاش تهما سب دوم صفوی، برای بیرون راندن شورشیان افغان از پایتخت بی نتیجه ماند تا اینکه نادر به او پیوست و طی چندین جنگ، افغان ها را شکست داد و به عنوان فرمانده ی سپاه آماده ی بیرون راندن دیگر اشغالگران از ایران شد. روس ها بدون جنگ نواحی اشغالی را ترک کردند ولی جنک با عثمانی تا سال ها ادامه یافت.
نادر پس از مدتی، تهماسب را به بهانه ی شکست از امپراتوری عثمانی، برکنارو پس از مدتی بزرگان کشور را به تشکیل شورایی فرا خواند این شورا نادر را به پادشاهی ایران برگز ید .
عوامل نابسامانی اوضاع اجتماعی و اقتصادی ایران در دوران افشاریه و زندیه کدامند؟
وقوع جنگ های داخلی و خارجی بی ثباتی کشور از هنگام سقوط اصفهان به دست افغان ها
اوضاع اجتماعی و اقتصادی ایران در دوران افشاریه و زندیه چگونه بود؟
- فعالیت های کشا ورزی، دامداری و تجارت دچار رکود شد .
- میزان مالیات و عوارض برای تامین هزینه های جنگ افزایش پیدا کرد .
- بسیاری از دانشمندان و علما به کربلا و نجف مهاجرت کردند و مدارس و حوزه های علمیه ی زیادی تعطیل شد.
- البته در عصرکرپم خان به سبب برقراری نسبی امنیت و آرامش، زندگی اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی تا حدودی رونق گرفت
گزینه های مرتبط
- فاتح هندوستان ــــــــــــ نادر شاه افشار
- مؤسس حکومت زندیه ـــــــــــــــ کریم خان زند
- آخرین فرمانروای زندیه ــــــــــــــــ لطفعلی خان زند
علت لشکر کشی نادر به هند چه بود؟
فرار تعدادی از اتباع سرکش ایران به هند وعدم تحویل آنان به نادر از سوی حکومت هند بود.
کریم خان زند چه لقبی را برای خود انتخاب کرد ؟ چرا؟
- وکیل الرعایا
- به منظور این که نشان دهد فقط خدمت گزار مردم است
علت مهاجرت عده ی زیادی از علما ودانشمندان در زمان نادر شاه افشار به کربلا و نجف چه بود؟
بسیاری از دانشمندان و علما به دلیل آزار و اذیت افغانها وبی اعتنایی و بدرفتاری نادرشاه با آنان به کربلا و نجف مهاجرت کردند و در نتیجه، مدارس و حوزه های علمیه ی متعددی تعطیل شد.
نکات تکمیلی درس ۳
افشاریه وزندیه
- بیشتر دوران سلطنت نادر به لشکر کشی و جنگ های داخلی وخارجی گذشت .
- نادر بحرین ، قندهار ، خوارزم و بخارا را از دست مدعیان خارج کرد واین مناطق را به قلمرو ایران بازگرداند.
- در جنگ های خارجی ، نادر موفق به فتح هند وتصرف دهلی شد.
- پادشاه هند پس از شکست درمقابل نادر ، جواهرات گران بهایی از جمله دریای نور وکوه نور را تقدیم نادر کرد.
- نادر توسط تعدادی از سر دارانش به قتل رسید،
- از میراث نادر، فقط خرا سان به شاهرخ، نوه ی نابینای او رمید. شاهر خ تا هنگامی که توسط آقا محمد خان قاجار برکنار شد، در مشهد حکوت می کرد .
- پس از نادر، کریم خان رئیس ایل زند، قدرت را در دست گرفت.
- کریم خان زند بیش تر نواحی جنوب، مرکز، شمال و غرب ایران را تحت تسلط خود درآورد
- کریم خان زند شیراز را به پایتختی برگزید.
- کریم خان زند برای صلح ر آرامش اهمیت زیادی قائل بود و در دوران حکومت خویش، تا حد امکان کوشید از تداوم خشونت و جنگ جلو گیری کند.
- طی درگیری های داخلی جاشینان کرپم خان، آقا محمد خان، ریس ایل قاجار، فرصت یافت تا ایل خود را برا ی پیروزی بر زندیه و دست یابی به حکومت بسیج کند .مقاومت لطفعلی خان ( آخرین فرمانروای زند) ، با قتل او .انقراض حکومت زندیه به پایان رسید.
- از جمله بناهای مهم دوره زندیه بازار و مسجد وکیل در شیراز ساخته شد .
درس ۴
قرون جدید شامل چه زمانی از تاریخ اروپا است؟
از حدود سال ۱۵۰۰ تا ۱۸۰۰ میلادی
چرااز حدود سال ۱۵۰۰ تا ۱۸۰۰ میلادی را قرون جدید می گویند؟
در این زمان وضع مذهبی ، سیاسی ، اجتماعی ، اقتصادی و فرهنگی در اروپا نسبت به قبل تغییرات مهمی کرد و عصر جدیدی در تاریخ این قاره آغاز شد .
قرون جدید با کدام یک از حکومت ها در ایران هم زمان است؟
دوره های صفویه ، افشاریه و زندیه
منظور از انقلاب صنعتی چیست؟
دراواخر قرون جدید ( قرن ۱۸ م ) اختراعات صنعتی رشد یافت و ماشین ها وابزار های جدید جای کارگاه ها و وسایل دستی را گرفت .میزان تولید کالا ها چند برابر شد و در نتیجه ، تجارت گسترش یافت ،که به این تحول ، انقلاب صنعتی می گویند.
کدام کشورها اولین کشورهای استعمار گر بودند ؟ اسپانیا وپرتغال
تحولات اجتماعی و سیاسی در قرون جدید را نام ببرید.
- در قرن هفدهم حکومت انگلستان، از سطنت استبدادی ، به سطنت مشروطه تبدیل و دارای مجلس نمایدگان شد .
- در اواخر قرن هجدهم نپز سا کنان امریکا علیه سلطه ی انگلستان دمت به شورش زدند و به استقلال رسیدند.
- مردم فرانسه برضد حکوت لویی شانزدهم قیام و او رابرکنار کردند ا ین قیام انقلاب کبیر فرانسه نام گرفت.
- امپراتوری مسلمان عثمانی توسط دو لت های ارو پایی ضعیف شد و بخشی از قلمرواش را در اروپا از دست داد
پروتستان به چه معناست؟
در اواخر قرون وسطی افرادی پیدا شدند که مخالف و معترض سلطه بی چون وچرای کلیسا و پاپ بودند واصلاحاتی را پیشنهاد می کردند . این افراد را پروتستان ، یعنی اعتراض کننده نامیدند .
چرا با وقوع انقلاب صنعتی ، توجه کشورهای اروپایی به سوی مناطقی از جهان که جلب شد و به تدریج زمینه استعمارگری اروپاییان را فراهم کرد؟
زیرا مناطق مورد توجه اروپاییان دارای مواد اولیه صنعتی یا بازار مصرف برای کالاهای تولید شده در اروپا بودند
ویژگی های قرون جدید کدام است ؟
پیشرفت علوم تجربی - توسعه ی اختراعات در اروپا
پیدایش استعمار - تحولات اجتماعی و سیاسی
کدام یک از موارد زیر جزء تحولات سیاسی – اجتماعی قرون جدید نیست؟
الف –* انقلاب روسیه* درست
ب – استقلال آمریکا
پ – انقلاب کبیر فرانسه
ت- برقراری سلطنت مشروطه در انگلستان
میان اجزای کدام گزینه رابطه ای وجود ندارد؟
الف – انقلاب صنعتی ! گسترش استعمار
ب – تحولات مذهبی ! جنگ های مذهبی
پ –*انقلاب صنعتی ! استقلال آمریکا* درست
نکات تکمیلی درس ۴
تحولات ارپا
- پس از قرون وسطی دوره تازه ای در تاریخ اروپا پدید آمد که به قرون جدید معروف است.
- تحولات مذهبی باعث جنگ هایی بین اروپاییان شد که به جنگ های مذهبی معروف شد.
- در قرون وسطی ، رهبران مسیحیت کاتولیک که در رأس آنها پاپ قرار داشت ، از تعالیم حضرت مسیح (ع) فاصله گرفته بودند و در تمام امور سیاسی ، اجتماعی ، فرهنگی و حتی اقتصادی نقش مهمی داشتند .
- اروپاییان که قبلا دانش های بسیاری را از مسلمانان فراگرفته بودند ، در قرون جدید به دلیل تحولات فکری وفرهنگی ، قدم در راه پیشرفت علمی و صنعتی نهادند.
- تحولات اجتماعی و سیاسی در قرون جدید، تغییراتی بود که در زمینه ی نقش مردم درسرنوشت خودشان و رابطه ی آن ها با حکوت ها ایجاد شد.
درس پنجم
در جنگ میان آقا محمد خان قاجار و لطفعلی خان زند چه کسی پیروز شد؟
در حمله آقا محمد خان به شیراز ، لطفعلی خان زند به کرمان رفت ولی سرانجام پس از محاصره شهر کرمان ، آقا محمد خان وار دشهر کرمان شد ،عده زیادی را از مردم ولطفعلی خان را کشت.
آقا محمد خان در چه سالی رسما تاجگذاری کرد وکدام شهر را پایتخت خود قرار داد؟
پس از بازگشت از نخستین لشکرکشی به گرجستان ، در سال 1174 ه. ش. رسماً تاجگذاری کرد.
تهران را پایتخت خود قرار داد.
چرا فرانسه برای تصرف هند ، در صدد برقراری رابطه دوستی با ایران(قاجار) برآمد؟
زیرا ایران مناسبترین راه برای رسیدن فرانسه به هند بود.
درقرارداد میان ایران وفرانسه(فین کنشتاین) تعهدات دوطرف چه بود وسرانجام این معاهده چه شد؟
- ایران اجازه داد ، فرانسه هروقت بخواهد از خاک ایران به هند لشکرکشی کند .
- فرانسه متعهد شد تجهیزات نظامی به ایران بدهد وایران را در مقابل روسیه یاری کند.
- سرانجام ناپلئون با روسیه پیمان دوستی بست وبه تعهداتش عمل نکرد.
چرا ناپلئون درصدد بود هند از چنگ انگلستان خارج کند؟
- توسعه مستعمرات خود - ضعیف کردن رقیب خود
چرا در زمان فتحعلی شاه انگلیسی ها خواهان رابطه با ایران بودند؟
الف- جلوگیری از نفوذ فرانسه وروسیه به هند از طریق ایران
ب- در اختیار گرفتن بازراهای ایران
عهد نامه مفصل میان کدام کشورها بسته شد ومفاد وبندهای آن(تعهدات) چه بود؟
-ایران و انگلستان
- ایران تعهد کرد، به رقیبان انگلستان اجازه ندهد از خاکش برای حمله به هندوستان استفاده کنند .
- انگلستان تعهد کرد، کمک های مالی ونظامی در اختیار ایران قرار دهد.
- این قرارداد در عمل نتیجه ای نداشت زیرا انگلستان نیز همانند فرانسه با روسیه رابطه دوستی برقرار کرده بود.
کدام شهراها به موجب قرارداد گلستان از ایران جدا شد؟
ایالتهای گرجستان وداغستان و شهرهای باکو و گنجه
کدام شهرها به موجب قرارداد ترکمنچای از ایران جدا شدند؟
سرزمین های شمال رود ارس
چرا فرانسه وانگلیس به تعهدات خود با ایران عمل نکردند؟
چون به طور پنهانی با روسیه روابط دوستی برقرار کردند و به دنبال منافع خود بودند.
اهداف استعماری کشورهای اروپایی در ایران را بنویسید.
روسیه: الحاق مناطق شمالی ایران به خاک خود
انگلستان : جلوگیری از نفوذ فرانسه وروسیه به هند و در اختیار گرفتن بازراهای ایران
فرانسه : عبور از خاک ایران بران برای تصرف هند
نکات تکمیلی درس پنجم
- ایل قاجار همراه با مغولها وارد ایران شدند ودر دوره صفویه در استر آباد (گرگان ) ساکن شدند .
- پس از قتل نادر شاه ، رئیس ایل قاجار(محمد حسن خان ) قصد داشت بر قلمرو نادر سلطه یابد اما از کریم خان شکست خورد و به قتل رسید .کریم خان فرزندش آقا محمد خان را به عنوان گروگان به شیراز برد ولی پس از مرگ کریم خان ، او از شیراز فرار کرد وبه استر آباد (گرگان ) رفت.
- آقا محمد خان پس از مرگ کریم خان برای آغاز تلاش خود برای رسیدن به سلطنت به گرگان رفت وبرادران ومخالفان خود را مطیع ساخت.
- آقا محمد خان قاجار توسط خدمتکارانش در راه دومین حمله به گرجستان کشته شد.
- پس از آقا محمد خان ، برادرزاده اش، بابا خان (فتحعلی شاه) از شیراز به تهران آمد وبر تخت نشست.
- در زمان فتحعلی شاه ، انقلاب صنعتی سبب توجه سه کشور فرانسه،انگلستان وروسیه به ایران شد.
- هند بزرگترین مستعمره انگلستان بود.
- چون فتحعلی شاه در مقابله با روسیه ناتوان بود ، پیشنهاد دوستی فرانسه را پذیرفت..
- ناتوانی فتحعلی شاه و پای بند نبودن ناپلئون به تعهداتش در برابر ایران ، فرصت مناسبی برای انگلستان بوجود آورد تا نفوذ خود را در ایران افزایش دهد.
-- حمله روسیه به ایران مهمترین مسأله مورد توجه حکومت قاجار بود.
- روسیه به دلیل ناتوانی نظامی وسیاسی حکومت ایران ، درصدد تصرف خاک ایران برآمد.
- روسیه با بهانه کردن تمایل حاکم گرجستان به پیوستن به روسیه ، به ایران در قفقاز (غرب دریای خزر)حمله کرد.
- عباس میرزا (ولیعهد فتحعلی شاه) فرماندهی سپاهیان ایران در جنگ با روسیه را برعهده داشت.
- مهمترین رویداد تاریخ ایران در دوره آقا محمد خان وفتحعلی شاه ، مسأله گرجستان وجنگ با روسیه بود.
درس ششم
چرا محمد شاه به هرات لشکر کشید ؟ این محاصره چگونه پایان یافت؟
کامران میرزا (حاکم هرات) به تحریک انگلیسی ها شروع به مخالفت با حکومت ایران و ادعای استقلال کرد.
محمد شاه ،هرات را محاصره کرد اما با تهدید انگلیسی ها (حمله به جنوب ایران) از محاصره هرات دست برداشت.
چرا انگلیس و روس برای تفرقه اندازی میان مسلمانان تلاش میکردند
و برای رسیدن به این هدف چه کردند؟
- از وحدت مسلمانان می ترسیدند - مذهب های ساختگی جدید ایجاد کردند.
کدام فرقه ها توسط استعمارگران انگلیسی وروسی شکل گرفت؟ورهبران آنها چه کسی بود؟
فرقه بابیه
رهبر آن سید علی محمد باب (خود را مهدی موعود خواند وسرانجام ادعای پیامبری کرد)– باب به معنای واسطه ارتباط مردم با امام زمان – توسط امیر کبیر تیر باران شد – از طرف انگلستان و روسیه حمایت می شد.
فرقه بهایی
رهبر آن میرزا حسینعلی نوری – خود راپیامبری جدید خواند وبعد ادعای خدایی کرد.
- مورد حمایت انگلستان بود.
اقدامات امیر کبیر (میرزا تقی خان فراهانی ) را بنویسید.
- ایجاد مدرسه دارالفنون - مبارزه با رشوه خواری
- انتشار روزنامه وقایع اتفاقیه - سروسامان دادن به اقتصاد کشور
- کم کردن حقوق زیاد درباریان وشاهزادگان - اعزام عده ای از افراد به اروپا برای آموختن
حرفه وصنعت - حذف القاب وعناوینی که درباریان به اطرافیان خود میدادند
قرارداد پاریس میان کدام کشورها بسته شد .طرفین چه تعهدی دادند(مفاد آن چه بود)
- میان ایران وانگلستان
- ایران تعهد کرد که استقلال افغانستان را به رسمیت بشناسد وهرات را تخلیه کند وهیچ گونه ادعایی نسبت به آن شهر نداشته باشد.
اهداف ضد استعماری سید جمال الدین اسد آبادی کدامند؟
- اتحاد دنیای اسلام بر ضد استعمار - مبارزه با استعمار انگلستان
- دفاع از ارزشهای اسلامی
دو مورد از امتیازاتی را که در زمان ناصرالدین شاه به بیگانگان داده شد را نام ببرید.
- امتیاز رویتر
- امتیاز امتیاز توتون وتنباکو (تالبوت)
به موجب قرارداد رویتر چه امتیازاتی وبه چه کسی داده شد ؟ با مخالفت چه کسی روبرو شد؟
- انحصار احداث راه آهن و بهره برداری از کلیه معادن وجنگل ها واحداث قنات ها واداره گمرک
- به یک یهودی انگلیسی به نام رویتر داده شد.
- حاج ملا علی کنی ( روحانی سرشناس تهران) به مخالفت با این امتیاز برخاست که سبب لغو این امتیاز شد
به موجب قرارداد توتون وتنباکو چه امتیازی وبه چه کسی داده شد ؟ با مخالفت چه کسی روبرو شد؟
- امتیاز خرید وفروش وتهیه توتون وتنباکوی سراسر ایران به مدت پنجاه سال
- به شخصی انگلیسی به نام تالبوت
- مخالف این امتیاز در تهران میرزا حسن آشتیانی (نماینده میرزا حسن شیرازی )
- تالبوت موظف به پرداخت مبلغ ۱۵۰۰۰ لیره انگلیسی و یک چهارم سود سالانه به دربار بود
فتوای کدام مرجع تقلید در نجف سبب لغو امتیاز تالبوت شد؟
میرزا حسن شیرازی (استفاده از توتون وتنباکو را حرام اعلام کرد)
مناطق جدا شده از ایران در زمان ناصرالدین شاه در کدام کشور های امروزی قرار دارند؟
پاکستان –افغانستان- ترکمنستان
نکات تکمیلی درس ششم
- چون عباس میرزاقبل از فتحعلی شاه درگذشت، پسراومحمد میرزا پس ازمرگ فتحعلی شاه به سلطنت رسید.
- محمد شاه ،میرزا ابوالقاسم قائم مقام فراهانی(وزیر ونویسنده) رابه قتل رساند زیرااز قدرت وی نگران بود.
- از حوادث مهم زمان محمد شاه ، لشکرکشی به هرات است.
- پس از محمد شاه فرزندش ، ناصرالدین شاه به سلطنت رسید وپنجاه سال حکومت کرد.
- امیر کبیر فرزند آشپز قائم مقام بود .ناصرالدین شاه به کمک وی به سلطنت رسید.
- امیر کبیر صدراعظم ناصرالدین شاه بود .
- امیر کبیر(میرزا تقی خان فراهانی ) به دستور ناصرالدین شاه در حمام فین کاشان به قتل رسید.
- پس از عزل امیر کبیر از صدارت، میرزا آقا خان نوری ، صدر اعظم شد.
-پس از اینکه حاکم خراسان در زمان ناصرالدین شاه هرات را باز پس گرفت ، انگلیسی ها بلافاصله جزیره خارک وشهر های خرمشهر و بوشهر را اشغال کردند. نماینده میرزا آقا خان نوری در پاریس به دستور وی قرارداد پاریس را میان ایران وانگلیس بست.
- جدایی افغانستان از ایران در زمان ناصرالدین شاه وصدارت میرزا آقا خان نوری اتفاق افتاد.
- میرزا رضای کرمانی (از شاگردان ومریدان سید جمال الدین اسد آبادی) یک روز قبل از آغاز جشن های –
- پنجاهمین سال سلطنت ناصرالدین شاه ، او را به قتل رساند.
- ناصرالدین شاه پادشاهی ولخرج بود وبه مسافرت فرنگ (اروپا )علاقه زیادی داشت وبرای تأمین مخارج مسافرتش ، به بیگانگان امتیازات زیادی داد.
-اهداف ضد استعماری سید جمال الدین اسد آبادی عبارتند از ۱– اتحاد دنیای اسلام بر ضد استعمار ۲- مبارزه با استعمار انگلستان ۳- دفاع از ارزشهای اسلامی
درس هفتم
مظفر الدین شاه اداره امور کشور را به چه کسی سپرده بود؟
عین الدوله (صدر اعظم مظفر الدین شاه )
نخستین جرقه های اتقلاب مشروطه چه زمانی زده شد؟
وقتی که حاکم تهران(علاء الدوله) ، به بهانه گران شدن قند، عده ای از بازرگانان را به چوب بست.
پس از به چوب بستن عده ای از بازرگانان توسط حاکم تهران ، مردم و علما برای تحصن به چه مکانی رفتند ومهمترین خواسته ی آنها چه بود؟
مردم به همراه آیت ا... طباطبایی به حرم حضرت عبد العظیم حسنی در شهر ری رفتند.
تأسیس عدالتخانه برای رسیدگی به شکایات مردم بود.
علت تحصن مردم وعلما در حرم حضرت معصومه در قم (در زمان مظفرالدین شاه) چه بود؟ درکنار مردم کدام روحانیون حضور داشتند؟
حکومت پس از بازگشت علما ومردم از حرم حضرت عبد العظیم ، به وعده های خود عمل نکرد
مأموران حکومتی یکی از سخن رانان مذهبی را دستگیر کردکه سبب شورش مردم شد و طلبه ی جوانی به نام سید عبدالحمید در یکی از سخنرانی ها به شهادت رسید.
آیت ا... سید محمد طباطبایی وآیت ا... سید عبدا... بهبهانی وهمچنین آیت ا... شیخ فضل ا... نوری مردم را همراهی کردند
چه رویدادی موجب شد مظفرالدین شاه فرمان مشروطیت را صادر کند وعین الدوله را برکنار کند؟
مهاجرت مردم وعلما به قم وپریشانی اوضاع تهران وپشتیبانی عده ای از علمای نجف از مردم
تفاوت حکومت استبدادی ومشروطه چیست؟
در حکومت استبدادی : یک فرد(شاه) تعیین کننده قوانین کشور است.
در حکومت مشروطه : تعدادی از نمایندگان مردم در مجلس تعیین کنده قوانین کشور هستند.
نکات تکمیلی درس هفتم
- پس از ناصرالدین شاه فرزندش مظفرالدین شاه به سلطنت رسید .(از تبریز به تهران آمد)
- عین الدوله فردی مستبد بود .خشونت او ودرباریان ، سبب قیام مردم و بوجود آمدن حکومت مشروطه سلطنتی
(وجود مجلس) شد.
- فرمان مشروطیت را مظفرالدین شاه صادر کرد.
- با صدور فرمان مشروطیت وعزل عین الدوله ، نظام استبدادی به نظام مشروطه (دارای مجلس) تبدیل شد .
- تشکیل مجلسی از نمایندگان مردم وتدوین وتصویب قانون برای اولین بار در ایران زمان مظفرالدین شاه اتفاق افتاد.
درس هشتم
دلایل مخالفت روسیه با انقلاب مشروطه ایران چه بود؟
الف- وابستگی محمد علی شاه و دربار به روسیه
ب – نگرانی روسیه از وابستگی مشروطه خواهان ونمایندگان مجلس به انگلستان
بی اعتنایی محمد علی شاه نسبت به مشروطه ونمایندگان مجلس چگونه آشکار شد؟
الف - در مراسم تاجگذاری – (از نمایندگان مجلس ، دعوت نشده بود)
ب- خود داری از امضای متمم قانون اساسی ( اما با اعتراضات وسیع مردم وعلما ناگزیر متمم را امضا کرد)
بهانه محمد علی شاه برای سرکوب مشروطه خواهان به توپ بستن مجلس چه بود ؟
تیراندازی و سوء قصد به شاه.
فاتحان تهران در میدان بهارستان (شورای بهارستان)چه تصمیماتی گرفتند؟
الف - خلع محمد علی شاه و برتخت نشاندن پسرش احمد شاه به جای وی
ب – تشکیل داد گاه ومحاکمه مخالفان مشروطیت از جمله اعدام آیت ا... شیخ فضل ا... نوری
علت مخالفت شیخ فضل ا... نوری با مشروطیت چه بود؟
او ابتدا از حامیان مشروطیت بود .با مشاهده انحراف مشروطیت از مسیر اسلام ، به مخالفت با آن برخاست.
به عقیده او رهبری مشروطه خواهان در دست افراد بی اعتقاد به قوانین دینی افتاده است وقصد دارند مجلس ایران را به تقلید از مجلس های اروپا اداره کنند.
نکات تکمیلی درس هشتم
- پس از مظفرالدین شاه ، محمد علی شاه به سلطنت رسید
- محمد علی شاه ابتدا وانمود می کرد که موافق مشروطه است اما پس از مدتی به مخالفت علنی با آن برخاست.
- روسیه برای سرکوبی مشروطه ومشروطه خواهان از محمد علی شاه حمایت می کرد.
- پس از سوء قصد به شاه ، به دستور محمد علی شاه ، مجلس به توپ بسته شد و منحل گردید وآیت ا... طباطبایی و آیت ا... بهبهانی تبعید شدند.
- پس از به توپ بسته ومنحل شدن مجلس ، در شهرهای مختلف قیامهایی صورت گرفت ، ازجمله قیام مردم تبریز به رهبری ستارخان وباقرخان ، و قیام هایی نیز در گیلان و در اصفهان توسط بختیاری ها بر پا شد وسرانجام این قیام کنندگان به تهران آمدند وتهران را تصرف ومحمد علی شاه را از سلطنت خلع کردند.
- مردم تبریز ، با وجود محاصره طولانی شهر شان و کمبود مواد غذایی تسلیم شاه نشدند.
- محمد علی شاه پس از خلع شدن از سلطنت ، با تعهد چشم پوشی از سلطنت ودریافت سالانه یک صد هزار تومان از کشور خارج شد وبه روسیه رفت.
- پیشنهاد شیخ فضل ا... نوری به مشروطه خواهان این بود که پنج تن از علمای بزرگ هر عصر بر مصوبات مجلس نظارت داشته باشند.
- اطرافیان شیخ فضل ا...نوری قبل از اعدام از او خواستند که به سفارتخانه روسیه پناهنده شود.
- آیت ا... شیخ فضل ا... نوری به دلیل مخالفت با مشروطیت (مشروطیت منحرف)به شهادت رسید.
درس ۹
- چرا مجلس در زمان احمد شاه تصمیم به استخدام مستشاران (کارشناس) خارجی(آمریکا وسوئد) گرفت؟
برای اداره امور مالی ونظامی کشور
- کدام کشورها مخالف استخدام مستشاران (کارشناس) خارجی درزمان احمد شاه بودند ؟ چه اقدامی برای اخراج مستشاران انجام دادند ونتیجه آن چه شد؟
- روسیه و انگلستان
- روسیه با تهدیدهای شدید خواستار اخراج کارشناسان آمریکایی شد اما مجلس قبول نکرد ولی دولت مجلس را تعطیل وخواسته روس ها را پذیرفت.
نتیجه تهدید روس ها مبنی بر اخراج کارشناسان آمریکایی از ایران چه بود؟
- مجلس قبول نکرد ولی دولت مجلس را تعطیل وخواسته روس ها را پذیرفت.
- در پی اخراج مستشاران خارجی وتعطیل شدن مجلس در زمان احمد شاه ، روس ها وانگلیسی ها چه اقدامی انجام دادند؟
- روسیه در شمال و انگلستان در جنوب ایران ، دست به تجاوز و ظلم وستم زدند .
- روس ها عده ای از اهالی خراسان وآذر بایجان را به دار آویختند ومرقد امام رضا (علیه السلام ) را به گلوله بستند.
چه عواملی در آشفتگی اوضاع ایران در زمان احمد شاه مؤثر بود؟
(چرا پس از تاجگذاری احمد شاه اوضاع کشور آشفته تر شد؟)
- کم تجربه بودن احمد شاه و دخالت نداشتن در اداره امور کشور
- اختلافات شدید مشروطه خواهان
- دخالت های آشکار روسیه وانگلستان در امور داخلی ایران
رهبران گروه های مردمی اصلاح طلب واستقلال طلب مبارز در زمان احمد شاه را نام ببرید.
شیخ محمد خیابانی - محمد تقی خان پسیان – میرزا کوچک جنگلی
قیام هایی نظیر قیام میرزا کوچک جنگلی یا شیخ محمد خیابانی در زمان احمد شاه به چه منظوری صورت گرفت؟
- اصلاح امور واسقلال کشور ومبارزه علیه بیگانگان و وابستگانآنها
قرارداد ۱۹۰۷ م میان کدام کشورها وچرا بسته شد؟ به موجب این قرارداد ایران چگونه تقسیم شد؟
(چرا انگلستان وروسیه در قرارداد ۱۹۰۷ تصمیم به تقسیم ایران گرفتند.)
- میان انگلستان وروسیه
- به دلیل پیدایش قدرت های استعمارگر جدید در اروپا ، رقابت را کنار گذاشته وایران را به سه منطقه تقسیم کردند.
- شمال ایران منطقه نفوذ روسیه- جنوب شرقی ایران منطقه نفوذ انگلستان – مرکز ایران منطقه بیطرف
چرا انگلستان وروسیه در قرارداد ۱۹۰۷ تصمیم به تقسیم ایران گرفتند؟
- به دلیل پیدایش قدرت های استعمارگر جدید در اروپا ، رقابت را کنار گذاشته وایران را به سه منطقه تقسیم کردند.
علت شروع جنگ جهانی اول (صف آرایی دوطرف) چه بود؟
- قدرتهای استعمارگر قدیمی حاضر نبودند قسمتی از مستعمرات خود را به قدرت های جدید اروپا بدهند.
در جنگ جهانی اول به کدام کشور ها اتحاد مثلث یا متحدین و به کدام کشورها اتفاق مثلث یا متفقین گفته می شد.
«اتحاد مثلث » : ایتالیا ، آلمان و اتریش-مجارستان (یک سال بعد ایتالیا جدا شد وبه متفقین پیوست)
«اتفاق مثلث» : روسیه ، انگلستان وفرانسه
جنگ جهانی اول چند سال طول کشید؟ وکدام گروه پیروز شد؟
چهار سال - از سال ۱۹۱۴ . م تا سال ۱۹۱۸ . م (از سال ۱۲۹۳ ه . ش . تا ۱۲۹۷ ه . ش .)
کشور های عضو اتفاق مثلث پیروز شدند.
تصمیم روسیه وانگلستان برای ایران طبق قرارداد 1915 م چه بود ؟
- با وجود اعلام بی طرفی ایران در ابتدای جنگ جهانی اول متفقین بیطرفی ایران را نادیده گرفتند .
روسیه وانگلستان ایران را به دو منطقه شمال و جنوب تقسیم کردند .وهردو کشور منطقه تحت نفوذ خود را اشغال کردند تا از نفوذ متحدین در امان باشد.
از میان گروه های مردمی که در مقابل اشغال بیگانگان ایستادگی کردند در جنوب ایران چه کسانی در مقابل انگلیسی ها ایستادند.؟
- تنگستانی ها ودشتستانی ها به رهبری رئیسعلی دلواری
نکات تکمیلی درس ۹
- پس از محمد علی شاه ، احمد شاه به سلطنت رسید.
- چون احمد شاه به سن قانونی نرسیده بود ، نیابت سلطنت او را رئیس ایل قاجار بر عهده گرفت.
- احمد شاه در سال ۱۲۹۳ ه . ش . به سن قانونی رسید ورسما تاجگذاری کرد.
- در قرن ۱۹ م دولت های انگلستان وروسیه وفرانسه با یکدیگر رقابت می کردند.
در قرن ۲۰ م دولت هایی چون ایتالیا ، آلمان و اتریش-مجارستان بادولت قدیمی به رقابت پرداختند.
- به دلیل سیاست انتقال آذوقه ، توسط نیروهای روسی وانگلیسی در جنگ جهانی اول مردم ایران گرفتار قحطی شدند.
لطفا برای دریافت سؤالات متن دروس اول تا نهم تاریخ سوم راهنمایی به ادامه مطلب مراجعه کنید
لطفا برای دریافت نمونه سؤالات متن دروس( اول تا نهم) تاریخ سوم راهنمایی به ادمه مطلب مراجعه کنید
برای دریافت سؤالات متن دروس نهم تاشانزدهم) مطالعات پایه هفتم ( به ادامه مطلب مراجعه کنید
سلام بر شما دوست عزيز که لطف فرموديد و به وبلاگ شخصي من مراجعه کرديد.